بررسی تأثیر مصرف انرژی¬های تجدیدناپذیر بر تاب¬آوری بومشناختی ایران با استفاده از مدل ARDL
محورهای موضوعی : محیط زیست و انرژی
امیرمنصور طهرانچیان
1
*
,
شهریار زروکی
2
,
سیده مهسا خباز
3
1 - استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 - دانشیار گروه اقتصاد انرژی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 - دانشجوی دکتری علوم اقتصادی.، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
کلید واژه: مصرف انرژی, تابآوری اکولوژیک, مدل ARDL, انرژیهای تجدیدناپذیر,
چکیده مقاله :
این پژوهش به ارزیابی اثرات مصرف انرژیهای تجدیدناپذیر بر تابآوری بومشناختی ایران طی سالهای 1965 تا 2023، با بهرهگیری از رویکرد ARDL، میپردازد. نتایج نشان داد که در بلندمدت، ضریب 763/2 نشانگر افزایش انتشار CO₂ و در نتیجه تضعیف تابآوری بومشناختی است؛ در حالی که در کوتاهمدت، ضریب 227/0- حاکی از کاهش موقتی انتشار کربن و بهبود نسبی تابآوری است، اثری که در غیاب زیرساختهای نهادی و فناورانه، پایدار نخواهد ماند. این مطالعه با تلفیق افق زمانی بلندمدت و کوتاهمدت و اتکا به دادههای تاریخی گسترده، تصویری جامع از پویایی میان مصرف انرژیهای فسیلی و پایداری محیطزیستی ایران ترسیم میکند. همچنین، یافتهها نشان داد که وابستگی ساختاری به انرژیهای تجدیدناپذیر نهتنها مانع ارتقای تابآوری میشود، بلکه تهدیدی بلندمدت برای پایداری بومشناختی بهشمار میآید. بر این اساس، نتایج پژوهش ضرورت تنوعبخشی تدریجی به سبد انرژی با اولویتبخشی به منابع تجدیدپذیر، اصلاح مرحلهای یارانههای فسیلی همراه با طراحی سازوکارهای جبرانی کارآمد برای گروههای آسیبپذیر و سرمایهگذاری هدفمند در فناوریهای پاک و زیرساختهای سبز را برجسته میکند. بهعلاوه، ایجاد یک چارچوب حکمرانی یکپارچه در حوزه انرژی و محیطزیست و ادغام ملاحظات محیطزیستی در سیاستهای توسعه ملی، میتواند مسیر گذار ایران به اقتصادی کمکربن و تابآور را هموار سازد.
This study evaluates the impacts of non-renewable energy consumption on the ecological resilience of Iran over the period 1965- 2023, utilizing ARDL approach. The results indicated that in the long run, a coefficient of 2.763 signifies an increase in CO₂ emissions, thereby weakening ecological resilience; conversely, in the short run, a coefficient of -0.227 suggests a temporary reduction in carbon emissions and a relative improvement in resilience, an effect that will not be sustained in the absence of institutional and technological infrastructure. By integrating both short- and long-term time horizons and relying on extensive historical data, this study provides a comprehensive overview of the dynamics between fossil fuel energy consumption and environmental sustainability in Iran. Also, the findings indicated that structural dependence on non-renewable energy sources not only hinders the enhancement of resilience but also constitutes a long-term threat to ecological sustainability. Accordingly, the research findings highlight the necessity of gradually diversifying the energy portfolio by prioritizing renewable resources, the phased reform of fossil fuel subsidies along with the design of effective compensatory mechanisms for vulnerable groups, and targeted investment in clean technologies and green infrastructure. Furthermore, establishing an integrated governance framework in the energy and environmental sectors and incorporating environmental considerations into national development policies can facilitate Iran's transition to a low-carbon and resilient economy.
ابریشمی، حمید؛ علمالهدی، ندا؛ امیری، میثم (1386). بررسی همگرایی بهرهوری انرژی در کشورهای اسلامی. مطالعات اقتصاد انرژی، 4(15)، 34-7.
ایازی، شلیر؛ عطر کار روشن، صدیقه؛ صفرزاده، اسماعیل (1402). تأثیر مصرف انرژیهای تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر بر رشد اقتصادی و محیطزیست (مقایسه کشورهای نفتی و غیرنفتی). پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 12(48)، 56-31. http://dx.doi.org/20022068/jiee.2023023228.2115
بافنده ایماندوست، صادق؛ لشکری، محمد؛ سیاح زاده کاخکی، احسان (1399). بررسی تأثیر انرژیهای تجدید پذیر و تجدیدناپذیر بر آلودگیهوا در ایران با توجه به نقش تعدیلی رشد اقتصادی. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 9(35)، 39-11. http://dx.doi.org/10.22054/jiee.2021.59318.1831
بهبودی، داوود؛ محمدزاده، پرویز؛ موسوی، سها (1399). بررسی روابط متقابل انرژیهای تجدیدپذیر، توسعه پایدار، انتشار دیاکسید کربن در ایران؛ رویکرد خود رگرسیون بیزی. علوم و فناوری محیطی، 2(22)، 407-395.
پرهیزکار کهنه اوغار، مرتضی؛ نیکو قدم، مسعود؛ خشنودی، عبدالله (1400). بررسی تأثیر مصرف انرژیهای تجدیدپذیر بر توسعه پایدار در کشورهای عضو اوپک. مجله اقتصاد و تجارت نوین پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1(16)، 60-29.
تجدد، محمد جواد؛ ملکمحمدی، بهرام؛ روانبخش، مکرم؛ عابدی، طوبی (1403). مروری بر مدلهای تابآوری اکوسیستم: مقایسه، ارزیابی و کاربردهای محیطزیستی. پژوهش و فناوری محیطزیست، 9(16)، 153-143.
صادقی شاهدانی، مهدی؛ علیاکبر، محمدی سمچولی؛ محمدجواد، رستگاری کوپائی (1400). بررسی منحنی کوزنتس زیستمحیطی برای انتشار گاز NO2 در ایران با مدل ARDL، علوم و تکنولوژی محیطزیست 23 (6)، 186-175.
طهرانچیان، امیر منصور؛ خباز، سیده مهسا (1404). نقش بهره وری در میزان تأثیر مصرف انرژیهای تجدیدناپذیر بر تاب آوری اکولوژیک. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، 21(84)، 50-31.
محمودی، مجید؛ دهمرده قلعهنو، نظر (1400). بررسی تأثیر مصرف انرژیهای تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر، رشد اقتصادی و کیفیت حکمرانی بر انتشار CO2 در کشورهای آسیایی. اقتصاد و الگوسازی, 12(4)، 215-181. 10.29252/jem.2022.225029.1698
نقدی، یزدان؛ کاغذیان، سهیلا؛ لشکریزاده، مریم (1401). تأثیر شهرنشینی بر مصرف انرژیهای تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر در کشورهای در حال توسعه. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیطزیست، 11(23)، 36-25. 10.30495/jest.2022.55388.5164
Adams, S., Klobodu, E., Apio, A. (2018). Renewable and non-renewable energy, regime type and economic growth. Renewable energy, 125, 755-767.
Alam, M. J., Begum, I. A., Buysse, J., Rahman, S. & Van Huylenbroek, G. (2011). Dynamic modeling of causal relationship between energy consumption, CO2 emissions and economic growth in India. Renewable and sustainable energy reviews, 15(6), 3243-3251.
Apregis, N., Payne, J. E., Menyah, K., & Wolde-Rufael, Y. (2010). On the causal dynamics between emissions, nuclear energy, Renewable energy, and economic growth. Ecological economics, 69(11), 2255-2260.
Badnay, U. J., & Aneja, R. (2020). Renewable and non-renewable energy consumption, economic growth and carbon emission in BRICS: evidence from bootstrap panel causality. International journal of energy sector management, 14(1), 248-260.
Bekun, F. V., Alola, A. A., & Sarkodie, S. A. (2019). Toward a sustainable environment: Nexus between CO2 emissions, resource rent, renewable and non-renewable energy in 16-EU countries. Science of the total environment, 657, 1023-1029.
Chien, F. (2022). How renewable energy and non-renewable energy affect environmental excellence in N-11 economics?. Renewable energy, 196, 526-534.
Danish, Baloch, M. A. & Wang, B. (2019). Analyzing the role of governance in CO2 emissions mitigation: the BRICS experience. Structural change and economic Dynamics, 51, 119-185.
Dansofo, A. T., Saheed, Z. S., Alexander, A. A., Muktar, M., Sahad, S., Alfa, Y.,... & Ojo, S. (2024). Impact of Non-Renewable Energy Consumption and Economic Growth on Carbon Emission in Nigeria. ABUAD Journal of Social and Management Sciences, 5(1), 94-119. https://doi.org/10.53982/ajsms.2024.0501.05-j
DEN. (2021). Efficiency of thermal power plants hits 40%. Retrieved from https://www.den.ir/articles/energy/115811/efficiency-of-thermal-power-plants-hits-40
Destek, M. A., & Sinha, A. (2020). Renewable, non-renewable energy consumption, economic growth, trade openness and ecological footprint: Evidence from organisation for economic Co-operation and development countries. Journal of cleaner production, 242, 118537. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118537
Ehigiamusoe, K. U., Ramakrishnan, S., Lean, H. H., & Mustapha, M. (2023). The moderating roles of renewable and non-renewable energy consumption on the ecological impact of economic growth in Southeast Asia. Energy Systems, 1-19. https://doi.org/10.1007/s12667-023-00616-w
Folke, C., Carpenter, S. R., Walker, B., Scheffer, M., Chapin, T., & Rockström, J. (2010). Resilience thinking: Integrating resilience, adaptability and transformability. Ecology and Society, 15(4), 20.
Grossman, G., & Krueger, A. (1991). Environmental impacts of a North American free trade agreement (NBER working paper NO.3914). National Bureau of economic research Inc.
Gunderson, L. H., & Holling, C. S. (2002). Panarchy: Understanding transformations in human and natural systems.Island Press.
IEA (2023), World Energy Outlook 2023, IEA, Paris
IPCC. (2021). Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change.
Kraft, J., & Kraft, A. (1978). On the relationship between energy and GNP. The Journal of energy and development, 3(2), 401-403.
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin, F. S., Lambin, E.,... & Foley, J. A. (2009). A safe operating space for humanity. Nature, 461(7263), 472–475.
Shin, Y., Yu, B & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling Asymmetric Cointegration & Dynamic Multipliers in a Non-Linear ARDL Framework, Festschrift, Forthcoming, Pringer.
Steffen, W., Richardson, K., Rockström, J., Cornell, S. E., Fetzer, I., Bennett, E. M.,... & Sörlin, S. (2015). Planetary boundaries: Guiding human development on a changing planet. science, 347(6223), 1259855.
Tehran Times. (2020). Iran’s power plant efficiency surpasses 39.6% amid fuel challenges. Retrieved from https://www.tehrantimes.com/news/509957/Iran-s-power-plant-efficiency-surpasses-39-6-amid-fuel-challenges